Zabytkowy Pałac w Rogalinie

Rogalin, woj. wielkopolskie 6 stycznia 2026r.

Pałac znajduje się we wsi Rogalin w województwie wielkopolskim. Podlega hierarchią pod Oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu. Od 2018 zespół pałacowo-parkowy posiada status pomnika historii.

To jedna z najważniejszych polskich rezydencji wzniesionych w XVIII w. Swą sławę zawdzięcza urokliwemu położeniu, bogatej historii, ciekawej architekturze i wspaniałym zbiorom artystycznym.  Rogaliński kompleks obejmuje pałac z ekspozycją wnętrz rodu Raczyńskich, północne skrzydło pałacu z Gabinetem londyńskim Edwarda Bernarda – prezydenta RP na uchodźstwie oraz galerią antenatów, powozownię a także galerię malarstwa prezentującą zbiór ponad 250 obrazów z kolekcji Edwarda Aleksandra Raczyńskiego, wielkiego znawcy sztuki. Podziwiać więc można w Rogalinie płótna najwybitniejszych malarzy polskich przełomu XIX i XX wieku: największy obraz Jana Matejki „Dziewica Orleańska” oraz płótna Jacka Malczewskiego, Juliana Fałata, Olgi Boznańskiej, Leona Wyczółkowskiego z także dzieła znanych artystów zagranicznych głównie z przełomu XIX i XX w.

Pałac w Rogalinie wybudował w latach 1770-1776 Kazimierz Raczyński pełniący urząd pisarza koronnego, a następnie starosty generalnego Wielkopolski i marszałka nadwornego koronnego. Z jego inicjatywy powstało późnobarokowe założenie pałacowe w typie entre cour et jardin (pomiędzy dziedzińcem a ogrodem), które przetrwało do dziś w pierwotnym kształcie. Autorem projektu był przypuszczalnie twórca z kręgu saskich architektów działających ówcześnie w Warszawie. W trakcie budowy Kazimierz Raczyński zamówił u Dominika Merliniego i Jana Chrystiana Kamzetzera zrealizowany częściowo klasycystyczny projekt elewacji i wnętrz (sień i schody paradne). Za pałacem rozciąga się ogród francuski z zamykającym go kopcem, z którego dawniej rozpościerał się widok w kierunki rzeki Warty.

W latach 1817–1820 wnuk Kazimierza, Edward Raczyński poszerzył założenie o park krajobrazowy i wzniósł na jego skraju kościół pw. św. Marcelina z mauzoleum Raczyńskich w dolnej kondygnacji, wzorowany głównie na rzymskiej świątyni Maison Carrée w Nîmes we Francji. W pałacu z kolei przebudował salę balową na neogotycką zbrojownię, mającą sławić dawne dokonania militarne Polaków. W 2 połowie XIX wieku powstała obecna forma dziedzińca, z gazonem i alejami kasztanowymi.

W końcu XIX wieku Edward Aleksander Raczyński i jego żona Róża z Potockich, przeprowadzili remont pałacu, przekształcając dawną barokową salę jadalną na neobarokową bibliotekę projektu Zygmunta Hendla. W 1910 roku powstał budynek galerii, w którym umieszczono dostępną dla publiczności kolekcję malarstwa europejskiego i polskiego przełomu XIX i XX wieku, uznawaną przed II wojną światową za najlepszy zbiór malarstwa współczesnego na ziemiach polskich.

W czasie II wojny światowej w pałacu mieściła się szkoła Hitlerjugend. W tym czasie obniżono strop biblioteki i zaorano parter ogrodowy na plac ćwiczebny.

Po II wojnie światowej pałac został przejęty przez władze PRL i w 1949 roku stał się oddziałem Muzeum Narodowego w Poznaniu. W tym czasie m.in. rozebrano piece, wyburzono XVIII wieczny most prowadzący do pałacu. W 1974 roku PKZ rozpoczęto remont, który w znacznym stopniu zdewastował wnętrza. Edward Bernard Raczyński założył w 1990 roku Fundację im. Raczyńskich w Poznaniu i przekazał jej pałac i park w Rogalinie, Galerię Rogalińską przy Muzeum Narodowym, której pozostawał faktycznym właścicielem, oraz przysługujące mu prawa do majątku ziemskiego otaczającego pałacu i parku rogalińskiego. Pałac i park w Rogalinie pozostały we władaniu Muzeum Narodowego w Poznaniu.

Galeria obrazów

Galeria malarstwa mieszcząca się w budynku z 1910 roku zawiera zbiory gromadzone przez czterdzieści lat przez Edwarda Raczyńskiego i zgodnie z jego wolą udostępnia dla zwiedzających około 250 z ponad 300 prac ocalałych z pierwotnego zbioru. Galeria ma w swoich zbiorach prace takich artystów jak: Teodor Axentowicz (Portret damy w czarnej sukni (Janiny Poznańskiej)), Olga Boznańska, Julian Fałat, Aleksander Gierymski, Jacek Malczewski (Melancholia, Tobiasz i Parki), Jan Matejko (Dziewica Orleańska), Leon Wyczółkowski, Stanisław Wyspiański, Albert Besnard, Maurice Chabas, Wlastimil Hofman czy Paul Delaroche. Galeria stanowi oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu.

Powozownia

Powozownia w Rogalinie to jedno z najważniejszych elementów zespołu pałacowego, zbudowanego przez Kazimierza Raczyńskiego w latach 1776-1776. Służyła do przechowywania powozów, podkreślając prestiż rezydencji. W 1987 roku powozownia została otwarta dla publiczności, prezentując historię transportu arystokracji od XVIII do XX wieku. W niej można zobaczyć kolekcję pojazdów, w tym dziecięce saneczki z 1778 roku oraz luksusowe karet, które służyły do reprezentacyjnych wyjazdów.

Kościół pw. Św. Marcelina

Kościół ukończony w 1820 roku nosi wezwanie św. Marcelina na cześć Marcelego Lubomirskiego, kuzyna fundatora, poległego podczas oblężenia Sandomierza w 1807 roku. Wzorem dla kościoła była świątynia rzymska z I w. p.n.e. w Nimes, we Francji. Kościół ma dwie kondygnacje. Górna pełniła funkcję kaplicy pałacowej i wyposażono ją w ołtarz z 1832 roku wraz z antepedium projektu Franciszka Lanciego. Po lewej stronie znajduje się płaskorzeźba z marmuru z 1880 roku przedstawiająca Marię z Krasińskich Raczyńską, pierwszą żonę Edwarda Aleksandra, z dwojgiem dzieci.

Dolna część kościoła pełni rolę mauzoleum rodu Raczyńskich. Spoczywa w nim m.in. ciało hrabiego Edwarda Bernarda Raczyńskiego, który w latach 1979–1986 był prezydentem RP na uchodźstwie, a także jego córka Wanda Dembińska z mężem rotmistrzem Ryszardem Dembińskim. Spoczywa tam także Konstancja i Roger Raczyńscy oraz serce fundatora świątyni Edwarda Raczyńskiego.

Do tego kościoła prowadzą z dziewięciu miejscowości przyrodnicze szlaki pielgrzymkowe, piesze i rowerowe tzw. Rogalińskie Drogi.

Trzy wiekowe dęby rogalińskie

Trzy wiekowe Dęby Rogalińskie, znane również jako „Lech„, „Czech” i „Rus„, to trzy starożytne dęby szypułkowe, które rosną w Rogalinie, w województwie wielkopolskim. Dęby te mają ponad 600 lat i są uznawane za pomniki przyrody. Legenda głosi, że dęby te rosły wokół krzyża, na którym umarł Lech, co czyni je jednym z symboli Polski. Dęby te są bardzo imponujące i mają ogromną wartość historyczną. W Rogalinie można zobaczyć również pałac Raczyńskich oraz Rogaliński Park Krajobrazowy, który oferuje malowniczy widok nad rzeką Wartą.

Płyta: W światłach ciemności 

Utwory: Ciche marzenia, W rozluźnieniu jaźni, Wyśniony

Relacja filmowa oraz muzyka instrumentalna

Andrzej Gulewicz  MTV 24